การหย่าเป็นเรื่องยากอยู่แล้ว การหย่ากับคนที่ถือหนังสือเดินทางคนละประเทศยากขึ้นอีกชั้น เพราะนอกจากเรื่องทรัพย์สินกับลูกแล้ว ยังมีคำถามว่า ทำที่ไหน ใครยอมรับ และเอกสารต้องเดินทางไปกี่ประเทศ บทความนี้ไล่ทีละขั้นครับ
หย่าในไทยได้สองทาง
ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การหย่ามีสองแบบ
หย่าโดยความยินยอม ทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้ ทำหนังสือหย่าเป็นลายลักษณ์อักษร มีพยานลงชื่ออย่างน้อยสองคน แล้วไปจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้ทั่วประเทศ เสร็จในวันเดียว วิธีนี้ใช้กับการสมรสที่จดทะเบียนตามกฎหมายไทยเป็นหลัก
หย่าโดยคำพิพากษา เมื่อตกลงกันไม่ได้ หรืออีกฝ่ายไม่ยอม ต้องฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว โดยต้องมี เหตุหย่า ตามที่กฎหมายกำหนด เช่น อีกฝ่ายมีชู้ ประพฤติชั่ว ทำร้าย ทิ้งร้างไปเกินหนึ่งปี แยกกันอยู่โดยสมัครใจเกินสามปี หรือไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะ การหย่าทางนี้ใช้เวลาหลายเดือน แต่ศาลจะตัดสินเรื่องทรัพย์สินและบุตรไปพร้อมกัน
เอกสารที่ฝ่ายต่างชาติต้องเตรียม
สำหรับหย่าโดยความยินยอมที่อำเภอ
- หนังสือเดินทางฉบับจริง พร้อมสำเนาที่แปลเป็นไทย
- ใบสำคัญการสมรสหรือทะเบียนสมรสฉบับไทย
- หนังสือหย่าที่มีพยานสองคน
- ถ้ามีการตกลงเรื่องบุตรหรือทรัพย์สิน ให้เขียนไว้ในบันทึกท้ายทะเบียนหย่า เพื่อให้มีผลบังคับได้
ฝ่ายต่างชาติที่อ่านภาษาไทยไม่ได้ ควรมีล่ามหรือทนายในวันจดทะเบียน เพราะบันทึกท้ายทะเบียนหย่าเขียนเป็นภาษาไทย และเมื่อลงชื่อแล้วแก้ยาก โดยเฉพาะข้อตกลงเรื่องค่าเลี้ยงดูบุตรและการแบ่งทรัพย์
อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ทำอย่างไร
ถ้าทั้งคู่ยินยอมแต่อยู่กันคนละประเทศ ใช้วิธี หย่าต่างสำนักทะเบียน ได้ ฝ่ายที่อยู่ต่างประเทศไปติดต่อสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น ส่วนฝ่ายที่อยู่ไทยไปที่สำนักทะเบียนอำเภอ ทั้งสองแห่งประสานเอกสารกัน วิธีนี้ใช้เวลานานกว่าปกติแต่ไม่ต้องบินมา
ถ้าอีกฝ่ายไม่ยินยอมหรือติดต่อไม่ได้ ต้องฟ้องศาล ศาลมีช่องทางส่งหมายเรียกไปต่างประเทศ และถ้าหาตัวไม่พบจริง ศาลอาจสั่งให้ประกาศหนังสือพิมพ์แทนการส่งหมาย ทนายต้องเตรียมหลักฐานว่าพยายามติดต่อแล้ว
หย่าในไทยแล้ว ต่างประเทศยอมรับไหม
นี่คือคำถามที่ตอบแบบเดียวกันทุกประเทศไม่ได้ ใบสำคัญการหย่าของไทยเป็นเอกสารราชการไทย จะนำไปใช้ต่างประเทศต้อง
- แปลเป็นภาษาของประเทศปลายทางหรือภาษาอังกฤษ
- รับรองคำแปลและเอกสารที่ กรมการกงสุล ซึ่งมีสำนักงานให้บริการในจังหวัดสงขลา
- รับรองต่อที่สถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศปลายทาง
- นำไปจดแจ้งกับหน่วยงานทะเบียนราษฎรของประเทศนั้น
หลายประเทศยอมรับการหย่าที่จดทะเบียนในไทยเมื่อทำครบขั้นตอนนี้ แต่บางประเทศกำหนดให้ต้องยื่นขอให้ศาลของตนรับรองการหย่าจากต่างประเทศก่อน จึงจะสมรสใหม่ได้ ควรถามสถานทูตของคู่สมรสตั้งแต่ก่อนเริ่มหย่า จะได้เลือกวิธีที่ปลายทางยอมรับ เช่น บางกรณีการหย่าโดยคำพิพากษาได้รับการยอมรับง่ายกว่าการหย่าที่อำเภอ
ทรัพย์สินและบุตร
ทรัพย์สิน สินสมรสที่ได้มาระหว่างสมรสแบ่งคนละครึ่งตามกฎหมายไทย ประเด็นที่ยากคือทรัพย์ที่อยู่ต่างประเทศ ซึ่งศาลไทยตัดสินได้แต่การบังคับต้องไปดำเนินการในประเทศนั้น และบ้านหรือที่ดินในไทยที่ลงชื่อฝ่ายไทย ซึ่งตอนซื้อฝ่ายต่างชาติมักเซ็นยืนยันไว้ว่าเงินเป็นสินส่วนตัวของฝ่ายไทย ทำให้เรียกคืนยาก
บุตร ศาลดูประโยชน์ของเด็กเป็นหลัก ไม่ใช่สัญชาติของพ่อแม่ ข้อที่ต้องระวังคือการพาเด็กออกนอกประเทศระหว่างที่ยังไม่ได้ตกลงเรื่องอำนาจปกครอง ซึ่งอาจกลายเป็นคดีระหว่างประเทศ อ่านเรื่องสิทธิปกครองบุตรได้ที่บทความ สิทธิปกครองบุตรเมื่อหย่าร้าง
อย่าลืมเรื่องวีซ่า
ชาวต่างชาติที่อยู่ในไทยด้วยการขยายเวลาพำนักเพราะสมรสกับคนไทย จะเสียฐานของวีซ่าเมื่อหย่า ต้องวางแผนเปลี่ยนไปใช้เหตุอื่นก่อน เช่น การทำงานหรือเกษียณ ไม่อย่างนั้นจะกลายเป็นคนพำนักเกินกำหนดหลังจดทะเบียนหย่าไม่นาน ดูรายละเอียดที่หน้า วีซ่าและใบอนุญาตทำงาน
RPN Legal Office รับดูแลการหย่าไทย-ต่างชาติทั้งที่อำเภอและในศาล พร้อมจัดการแปลและรับรองเอกสารเพื่อใช้ต่างประเทศ ทีมสื่อสารภาษาอังกฤษได้ตลอดกระบวนการ ดูรายละเอียดที่หน้า จดทะเบียนสมรสกับชาวต่างชาติและสัญญาก่อนสมรส ครับ
