การถูกเลิกจ้างเป็นเรื่องที่ทำให้คนตั้งตัวไม่ทัน และช่วงที่ตั้งตัวไม่ทันนี่เองที่นายจ้างบางรายยื่นใบลาออกมาให้เซ็น พร้อมบอกว่าเซ็นแล้วจะจ่ายให้เท่านี้ ก่อนเซ็นอะไร อ่านบทความนี้ก่อนครับ
เลิกจ้าง กับ ลาออก ต่างกันที่เงินหลายเดือน
การเลิกจ้าง คือนายจ้างเป็นฝ่ายให้ออก ไม่ว่าจะเรียกว่าปรับโครงสร้าง ยุบตำแหน่ง หรือหมดสัญญาแล้วไม่ต่อ ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน
การลาออก คือลูกจ้างเป็นฝ่ายขอออกเอง ไม่มีสิทธิได้ค่าชดเชย
เพราะฉะนั้นใบลาออกที่นายจ้างยื่นมาให้เซ็นในวันที่บอกเลิกจ้าง คือเอกสารที่เปลี่ยนสถานะจากเลิกจ้างเป็นลาออก และทำให้สิทธิค่าชดเชยหายไปทั้งก้อน ถ้าไม่ได้ตั้งใจออกเอง อย่าเซ็น และถ้าถูกบีบ ให้เก็บข้อความ อีเมล หรือบันทึกเสียงไว้
ค่าชดเชยได้เท่าไร
อัตราตามกฎหมาย คิดจาก ค่าจ้างอัตราสุดท้าย ตามอายุงานที่ทำต่อเนื่อง
| อายุงาน | ค่าชดเชย |
|---|---|
| ครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี | 30 วัน |
| ครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี | 90 วัน |
| ครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี | 180 วัน |
| ครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี | 240 วัน |
| ครบ 10 ปี แต่ไม่ครบ 20 ปี | 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
วิธีคิดสำหรับลูกจ้างรายเดือน คือเงินเดือนหารด้วย 30 ได้ค่าจ้างต่อวัน แล้วคูณจำนวนวันตามตาราง ตัวอย่างเช่น เงินเดือน 18,000 บาท ทำงานมา 4 ปี ค่าชดเชยคือ 600 × 180 = 108,000 บาท
ทำงานไม่ถึง 120 วัน ไม่มีสิทธิได้ค่าชดเชย แต่ยังมีสิทธิอื่นตามข้อถัดไป
เงินก้อนอื่นที่มักถูกลืม
นอกจากค่าชดเชย ลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้างมักมีสิทธิได้อีกหลายรายการ
- ค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ถ้านายจ้างเลิกจ้างทันทีโดยไม่บอกล่วงหน้าตามงวดการจ่ายค่าจ้าง ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับช่วงที่ควรบอกล่วงหน้าแทน
- ค่าจ้างค้างจ่าย ถึงวันสุดท้ายที่ทำงาน
- ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ยังไม่ได้ใช้ ทั้งของปีนี้และที่สะสมมา
- ค่าชดเชยพิเศษ กรณีย้ายสถานประกอบการหรือนำเครื่องจักรมาแทนคน ซึ่งมีเงื่อนไขเพิ่มเติม
- เงินทดแทนกรณีว่างงานจากประกันสังคม ถ้าถูกเลิกจ้าง ได้ร้อยละ 50 ของค่าจ้างที่นำส่ง ไม่เกิน 180 วันต่อปี ต้องขึ้นทะเบียนว่างงานภายใน 30 วันหลังออกจากงาน ส่วนกรณีลาออกเองได้ร้อยละ 30 ไม่เกิน 90 วัน
กรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
กฎหมายยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ถ้าเลิกจ้างเพราะลูกจ้างทำผิดร้ายแรง เช่น ทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย ประมาทเลินเล่อจนเสียหายร้ายแรง ฝ่าฝืนระเบียบที่เคยถูกตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ละทิ้งหน้าที่ 3 วันติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร หรือต้องโทษจำคุก
ข้อสำคัญคือ นายจ้างต้องระบุเหตุเหล่านี้ไว้ในหนังสือเลิกจ้าง ถ้าตอนเลิกจ้างไม่ได้ระบุ จะมายกเหตุขึ้นภายหลังเพื่อไม่จ่ายค่าชดเชยไม่ได้ และภาระพิสูจน์ว่าลูกจ้างผิดจริงอยู่ที่นายจ้าง กรณีที่เจอบ่อยคือนายจ้างอ้างว่าทำงานไม่ได้ตามเป้า ซึ่งไม่ใช่ความผิดร้ายแรงตามกฎหมาย ยังต้องจ่ายค่าชดเชย
นายจ้างไม่จ่าย ทำอย่างไร
มีสองทางเลือก ทำทางใดทางหนึ่ง
ทางแรก ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดสงขลา เจ้าหน้าที่จะสอบข้อเท็จจริงและมีคำสั่งให้นายจ้างจ่ายภายในกำหนด ไม่เสียค่าใช้จ่าย เหมาะกับกรณีตัวเลขชัด ไม่ซับซ้อน
ทางที่สอง ฟ้องศาลแรงงาน สำหรับพื้นที่หาดใหญ่และสงขลาคือศาลแรงงานภาค 9 ซึ่งอยู่ในจังหวัดสงขลา คดีแรงงานไม่เสียค่าธรรมเนียมศาล และเรียกได้มากกว่าค่าชดเชย เช่น ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม และดอกเบี้ยของเงินที่ค้างจ่าย เหมาะกับกรณีที่นายจ้างโต้แย้งว่าเป็นการลาออก หรืออ้างความผิดร้ายแรง
อายุความสำหรับค่าจ้างค้างจ่ายคือ 2 ปี ส่วนค่าชดเชยมีอายุความยาวกว่านั้น แต่ยิ่งช้ายิ่งหาพยานยาก ควรเริ่มภายในไม่กี่เดือนหลังถูกเลิกจ้าง
ก่อนเซ็นอะไรในวันที่ถูกเลิกจ้าง
- ขอหนังสือเลิกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร ที่ระบุวันที่มีผลและเหตุผล
- ไม่เซ็นใบลาออก และไม่เซ็นหนังสือสละสิทธิเรียกร้องโดยไม่ได้อ่าน
- ถ่ายรูปสลิปเงินเดือน สัญญาจ้าง และข้อบังคับการทำงานไว้ก่อนถูกตัดสิทธิเข้าระบบ
- คำนวณตัวเลขที่ควรได้ตามตารางข้างต้น แล้วเทียบกับที่นายจ้างเสนอ
ถ้าตัวเลขต่างกันมาก หรือนายจ้างอ้างว่าเป็นความผิดร้ายแรง RPN Legal Office ตรวจเอกสารและประเมินให้ก่อนว่าควรร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงาน ประเมินเบื้องต้นไม่มีค่าใช้จ่ายครับ
ตัวเลขอัตราค่าชดเชยและสิทธิประกันสังคมในบทความ ตรวจกับแหล่งข้อมูลสาธารณะเมื่อเดือนกันยายน 2569
