วีซ่ากับ Work Permit ต่างกันอย่างไร ทำไมชาวต่างชาติต้องมีทั้งสองอย่าง?

ถ้าถามชาวต่างชาติที่เพิ่งมาอยู่หาดใหญ่ว่า วีซ่ากับ Work Permit ต่างกันตรงไหน หลายคนตอบไม่ได้ และนั่นคือจุดเริ่มของปัญหาส่วนใหญ่ที่ผมเจอครับ ไม่ใช่เพราะเขาตั้งใจทำผิด แต่เพราะคิดว่ามีใบหนึ่งแล้วอีกใบไม่จำเป็น

วีซ่าคือสิทธิอยู่ ใบอนุญาตทำงานคือสิทธิทำ

วีซ่า และการขยายเวลาพำนักที่ประทับในหนังสือเดินทาง คือคำอนุญาตให้เข้ามาและอยู่ในประเทศไทยได้ถึงวันที่กำหนด ดูแลโดยสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ภายใต้ พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522

ใบอนุญาตทำงาน หรือ Work Permit คือคำอนุญาตให้ทำงานได้ โดยระบุว่าทำงานอะไร ให้ใคร ที่ไหน ออกโดยกรมการจัดหางาน ภายใต้ พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560

สองใบนี้ออกโดยคนละหน่วยงาน ใช้คนละกฎหมาย และตอบคนละคำถาม ใบหนึ่งตอบว่าอยู่ได้ไหม อีกใบตอบว่าทำงานได้ไหม การมีใบเดียวจึงตอบได้แค่ครึ่งเดียว

สองใบต้องเดินคู่กัน

ลองดูสองสถานการณ์ที่เจอบ่อย

สถานการณ์แรก มีวีซ่าแต่ไม่มีใบอนุญาตทำงาน เช่น เข้ามาด้วยวีซ่าท่องเที่ยว วีซ่าเกษียณ หรือวีซ่าคู่สมรส แล้วเริ่มช่วยงานร้านของแฟน สอนพิเศษ หรือรับงานฟรีแลนซ์ แบบนี้พำนักถูกกฎหมาย แต่ทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาต ทั้งคนทำงานและคนที่จ้างมีความรับผิด และการที่งานนั้นไม่ได้รับเงินก็ไม่ได้ทำให้พ้นความหมายของคำว่าทำงานเสมอไป

สถานการณ์ที่สอง มีใบอนุญาตทำงานแต่วีซ่าขาด มักเกิดกับคนที่ต่อใบอนุญาตทำงานแล้วลืมไปขยายเวลาพำนักที่ตรวจคนเข้าเมือง เพราะคิดว่าเรื่องเดียวกัน ผลคือกลายเป็นคนพำนักเกินกำหนดทั้งที่มีงานถูกกฎหมายอยู่ในมือ

หลักจำง่ายคือ วันหมดอายุของสองใบต้องสอดคล้องกัน และต่ออายุต้องต่อทั้งคู่

ลำดับที่ถูกต้องเป็นอย่างไร

สำหรับคนที่จะมาทำงานกับบริษัทในไทย ลำดับโดยทั่วไปเป็นแบบนี้

1. บริษัทผู้จ้างเตรียมเอกสารฝั่งนายจ้าง และตรวจว่าตำแหน่งงานคนต่างด้าวทำได้
2. ลูกจ้างขอวีซ่าประเภทที่ทำงานได้ ซึ่งโดยทั่วไปคือ Non-Immigrant B จากสถานทูตไทยในต่างประเทศ หรือเปลี่ยนประเภทวีซ่าในไทยถ้าเข้าเงื่อนไข
3. เข้าประเทศแล้วยื่นขอใบอนุญาตทำงานที่สำนักงานจัดหางานในพื้นที่
4. ได้ใบอนุญาตทำงานแล้ว นำไปขอขยายเวลาพำนักที่ตรวจคนเข้าเมืองให้ตรงกับระยะเวลาทำงาน

ข้อที่คนพลาดคือข้ามขั้นที่สอง เข้ามาด้วยวีซ่าท่องเที่ยวก่อนแล้วค่อยหาทางแก้ทีหลัง บางกรณีแก้ได้ในประเทศ บางกรณีต้องออกไปขอวีซ่าใหม่จากต่างประเทศ ซึ่งเสียทั้งเวลาและค่าเดินทาง ถามก่อนเข้ามาถูกกว่าเสมอ

ใบอนุญาตทำงานไม่ใช่ใบผ่านทำอะไรก็ได้

อีกความเข้าใจผิดคือคิดว่ามีใบอนุญาตทำงานแล้วจะทำงานอะไรก็ได้ ความจริงใบอนุญาตระบุนายจ้าง ตำแหน่ง และสถานที่ทำงานไว้ชัด การไปช่วยงานบริษัทอื่น รับงานเสริม หรือย้ายไปประจำสาขาที่ไม่ได้ระบุไว้ ถือว่าทำงานนอกขอบเขตที่ได้รับอนุญาต ถ้าจะเปลี่ยนต้องแจ้งแก้ไขก่อน

เมื่อไรควรปรึกษาทนาย

กรณีปกติที่บริษัทมีประสบการณ์และเอกสารครบ ทำเองได้ครับ ที่ควรมีทนายดูคือ

• เข้ามาด้วยวีซ่าผิดประเภทแล้ว และต้องการรู้ว่าแก้ในประเทศได้ไหม
• เคยพำนักเกินกำหนด หรือเคยถูกปฏิเสธคำขอ
• เปลี่ยนนายจ้างระหว่างที่ใบอนุญาตทำงานเดิมยังมีผล
• ลักษณะงานก้ำกึ่ง เช่น ทำงานทางไกลให้บริษัทต่างประเทศ หรือช่วยงานธุรกิจของคู่สมรส

RPN Legal Office รับตรวจสถานะและวางลำดับวีซ่ากับใบอนุญาตทำงานให้ทั้งฝั่งชาวต่างชาติและฝั่งบริษัทในหาดใหญ่และสงขลา ดูรายละเอียดที่หน้า วีซ่าและใบอนุญาตทำงานชาวต่างชาติ หรืออ่านเช็กลิสต์เอกสารฝั่งนายจ้างได้ที่บทความ บริษัทในหาดใหญ่จะจ้างชาวต่างชาติ ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง ครับ